ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )
371
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )
آرزوى خويش برود ناگاه به اجل خويش در افتد . شارح گويد : عنان به كسر افسار است و به فتح ( عين ) براى ابر است ، و عثور هر گاه با ( ب ) به كار رود به معناى سقوط است ، و هر گاه با ( على ) به كار رود به معناى اطلاع است . يعنى هر كه به افسار آرزويش چنگ بزند و بر طبق خواهش آن حركت كند به شبكهء اجل دست در آويخته و سقوط مىنمايد و براى او رسيدن به آرزويش ممكن نمىشود . 94 - اذا وصلت اليكم اطراف النعم فلا تنفروا اقصاها بقلَّة الشّكر . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : چون كرانه هاى نعمت به شما برسد غايت و انتهاى آن را با كم سپاسى مرمانيد . شارح گويد : يعنى هر گاه كرانه اى از نعمت به دستت افتد پس براى به دست آوردن كرانهء ديگر با سپاسگزارى زياد تلاش كن زيرا سپاسگزارى ، نعمت پيشين را باقى و نعمت آينده را جلب مىكند ، به دليل فرمودهء خداوند : اگر سپاسگزارى كنيد نعمت شما را افزون كنم ( 1 ) . اگر كسى اشكال كند كه اين آيه دلالت دارد بر اين كه سپاس نعمت موجب زياد شدن نعمت بعد است و دلالت نمىكند بر اين كه شكر موجب باقى ماندن نعمت پيشين است در جواب گوييم : اين سخن مردود است چون زياد شدن نعمت بعد مستلزم آن است كه نعمت قبلى باقى باشد ، بنا بر اين دلالت كردن بر زياد شدن نعمت مستلزم دلالت بر باقى ماندن نعمت قبلى است ، دقت كن . 95 - اذا قدرت على عدوك فاجعل العفو شكر القدرة عليه . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : چون بر دشمنت قدرت يافتى پس بخشيدن او را شكر قدرت يافتن بر او قرار بده . شارح گويد كه : قدرت يافتن بر شكست دشمن نعمتى است ، و شكر بر نعمت واجب است ، و چون عفو كردن از امورى است كه شارع امر فرموده سپاس نعمت محسوب مىشود ، پس اگر خواستى بر اين نعمت شكر كنى پس سزاوارتر آن است كه با بخشيدن او شكر نعمت كنى ، چون بخشيدن دشمن كارى است كه ذاتا مطلوب است ، و موجب بلند
--> ( 1 ) قسمتى از آيه 7 سورهء ابراهيم ( 14 )